สิ่งที่อยู่ข้างใน

วัดป่าค้อเจริญธรรม
ม.6 พืชอุดม บุเปือย อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี


๕ กรกฏาคม ๒๕๕๐

v วัดป่าค้อเจริญธรรม v

๑. วัดป่าค้อเจริญธรรม เป็นสาขาลำดับที่ ๑๕ และเป็นหนึ่งในกว่า ๓๐๐ วัดสาขาของวัดหนองป่าพง () แห่ง พระโพธิญาณเถร (ชา สุภทฺโท) หรือหลวงพ่อชา หนึ่งในสงฆ์สาวกของพระผู้มีพระภาคเจ้า ผู้ได้รับความเคารพ ความรักและศรัทธาจากอุบาสกอุบาสิกาทั่วประเทศและทั่วโลก.

v การเลี้ยงชีวิตของเรา เนื่องเฉพาะแล้วด้วยผู้อื่น v


. วัดป่าค้อเจริญธรรมแห่งนี้ ก่อตั้งมากว่ายี่สิบกว่าปีแล้ว โดยมีหลวงพ่อบรรจง กมโล เป็นผู้บุกเบิกก่อตั้ง เป็นเจ้าอาวาส และเป็นประธานสงฆ์ในมณฑลแห่งนี้เรื่อยมา.
 

  

v  เพื่อความเป็นผู้ยินดีอยู่ได้ในที่หลีกเร้นสำหรับภาวนา v

. วัดป่าค้อฯ อยู่ไกลทีเดียว เกือบสุดชายแดนไทยทางอีสานใต้ ณ อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี สองข้างทางเข้าสู่วัด เต็มไปด้วยไร่มันสำปะหลัง และท้องนาท้องถิ่น ก่อนจะเข้าสู่แนวต้นไม้สูงใหญ่ ที่เต็มไปด้วยต้นค้อ มีถนนผ่านกลางวัดแบ่งเขตโยมและสงฆ์ เมื่อเลี้ยวผ่านถนนเข้าไปแล้ว ตรงหน้าคือพระอุโบสถ และศาลาเรียงต่อกันอีกสองหลัง ศาลานี้เป็นที่ฟังธรรมและทำวัตรของพุทธบริษัทอยู่เป็นประจำ.

v  ศาลาทำวัตรและฟังธรรม v

. แต่สำหรับพระอุโบสถที่อยู่เบื้องซ้ายนั้น ชาวบ้านมักใช้โอกาสเฉพาะนั่งฟังธรรมขณะถวายภัตตาหารอยู่บริเวณด้านนอกเท่านั้น น้อยคนนักจะเข้ามีโอกาสข้างไปข้างใน จึงมีน้อยคนยิ่งนักที่จะรู้ว่า
- - -"มีสิ่งใดบ้างอยู่ข้างในพระอุโบสถที่ก่อสร้างอย่างเรียบง่าย ธรรมดาๆ หลังนั้น..."

- - -v- - -

v  อาสนะสงฆ์ในเวลาฉันภัตตาหาร v

. มีทางเล็กๆ ระหว่างพระอุโบสถกับศาลาที่ตรงไปยัง ที่ล้างบาตร สงฆ์ที่วัดป่าค้อฯ ยึดธุดงควัตร () ฉันภัตตาหารในบาตร (ปัตตปิณฑิกังคะ) เพียงอาสนะเดียวในแต่ละวัน (เอกาสนิกังคะ) พระเณรผู้น้อยจะกระตือรือร้นช่วยล้างบาตร แก้วน้ำ กระโถนที่ใช้ระหว่างการฉันภัตตาหารของหลวงพ่อ และพระเถระผู้มีพรรษามาก บางคราวต้องเตรียมการฉันอาหารให้เสร็จล่วงหน้า เพื่อไปให้ทันรอ ก่อนพระเถระจะฉันเสร็จ.

v  ที่ล้างบาตร v

. เดินถัดไปอีกหน่อย มีศาลาด้านขวา เป็นที่เก็บข้าวของสังฆภัณฑ์ ทั้งหมอน บาตร ที่มีผู้ถวายไว้ ศาลาถัดไปเป็นที่เก็บอาหารแห้ง บรรดานมกล่อง หรือน้ำผลไม้ต่างๆ ที่ญาติโยมนำมาถวายแก่สามเณร ตามพระวินัย พระสงฆ์ไม่สามารถเก็บอาหารข้ามราตรีได้  หลังที่อยู่ใกล้กันเป็นที่เก็บสิ่งของอุปโภค เช่น ผงซักฟอก สบู่ ยาสีฟัน เทียนไข รองเท้า อังสะกันหนาว หมวกกันหนาวฯลฯ ที่เมื่อถึงคราวจำเป็น พระเณรจะมาขอไปใช้ มีพระรูปหนึ่งเคยพูดว่า จริงๆ แล้วที่นี่ "บางคราวไม่มี ก็เหมือนมี" ไม่มีของติดตัวใดๆ เลยนอกจากบริขาร แต่เมื่อถึงคราวต้องใช้ก็ไม่ขาดแคลน ใช้เท่าที่ต้องใช้นั่นล่ะ มีก็เฉพาะที่จำเป็น.

v  ราย่อมพิจารณาโดยแยบคายแล้วนุ่งห่มจีวร เพียงเพื่อบำบัดความหนาว v

. หากไม่เดินต่อไปทางขวา แต่ตรงต่อไปข้างหน้า จะกำลังก้าวเข้าสู่เขตสังฆาวาสแล้ว กุฏิพระหลังเล็กหลังน้อยซ่อนตัวเรียงกันอยู่ใต้ต้นไม้ใหญ่ กุฏิพระที่นี่สร้างอย่างเรียบง่าย บางหลังมีอายุเป็นสิบปีแล้ว บางหลังพระก็สร้างกันเองแบบง่ายๆ ไม่มีห้องน้ำในตัว บางหลังไม่มีไฟฟ้า ยามที่ราตรีคลืบคลานเข้ามา เหมือนโลกทั้งโลกมีเราอยู่เพียงคนเดียวจริงๆ .

v  ราย่อมยินดีในโรงเรือนอันสงัด อยู่หรือหนอ v

. เดินต่อไปอีกหน่อยทางซ้ายจะเห็นโรงย้อมผ้า ทุกวันหลังวันพระ พระเณรจะมารวมตัวกันที่นี่เพื่อซักจีวรและสังฆาฏิ พระวัดป่าจะห่มจีวรที่ย้อมเองด้วยแก่นขนุน จึงต้องซักด้วยน้ำร้อน ทั้งรักษาสีผ้าไม่ให้ฉูดฉาดเกินไป และฆ่าเชื้อโรคดับกลิ่นได้เป็นอย่างดี ทุกวันหลังวันพระในช่วงสายๆ จึงเห็นจีวรตากกันไปทั่วตามกุฏิต่างๆ.

v  ก็จีวรทั้งหมดนี้ ไม่เป็นของน่าเกลียดมาแต่เดิม v

. เส้นทางต่อไปร่มรื่นยิ่งนัก ยิ่งเข้าไปลึกยิ่งมีต้นไม้ใหญ่ อากาศบริสุทธิ์สบาย ตามใต้ต้นไม้มีใบไม้ทับถมกันอย่างธรรมชาติ มีพันธ์ไม้หลากชนิด ทั้งต้นค้อ ต้นกระทกรก ต้นน้ำเกลี้ยงฯลฯ ชีวิตป่าศึกษาได้ที่นี่.

v ไปแล้วสู่ป่าก็ตาม ไปแล้วสู่โคนไม้ก็ตาม v

๑๐. เมื่อเลี้ยวเพื่อจะวนขวา แล้วเดินลึกไปสักหน่อย จะเป็นศาลาเมรุ เป็นที่สำหรับฟังพระอภิธรรมในงานฌาปนกิจแบบชาวบ้าน เป็นที่เผาศพด้วยกองฟืน กองไม้ที่ตัดเก็บๆ ไว้ตลอดทั้งปี ธาตุ สังขารของหลายคนกลับคืนสู่โลกที่นี่ ทอดร่างที่ปราศจากวิญญาณ อันเขาทิ้งเสียแล้ว นอนทับซึ่งแผนดิน ประดุจดังว่าท่อนไม้และท่อนฟืน หาประโยชน์มิได้ วางบนเชิงตะกอน แล้วเผาไหม้ไปด้วยกันกับฟืนข้างล่าง แบบไม่สามารถเรียกร้องอะไรได้ แบบไม่หวนคืนอีกแล้ว..ที่นี่.

๑๑. เมื่อวกกลับย้อนขึ้นมา ผ่านทางดินเล็กๆ ที่จะเฉอะแฉะไปด้วยน้ำในฤดูฝน ย้อนขึ้นมาจนถึงศาลาฟังธรรมอีกครั้ง ตรงด้านหลังศาลานี้เป็นห้องน้ำรวมอีกแห่งหนึ่ง ที่ญาติโยม พระเณรได้ใช้ จะอย่างไร ทุกวันก่อนวันพระ พระเณรจะมาทำความสะอาดใหญ่เพื่อให้ญาติโยมได้ใช้กันสะดวก.

๑๒. เรือนไม้เล็กๆ หลังศาลา เป็นที่เก็บผ้า ที่ชาวบ้านถวาย ส่วนใหญ่เป็นผ้าสีขาว ถวายระหว่างกฐินกาล ที่เก็บไว้บริเวณนี้อาจจะเป็นเพราะ เรือนไม้สองชั้นอีกหลังที่อยู่ใกล้กัน เป็นบริเวณเก็บจักรเย็บผ้า หลังฤดูกฐินแล้ว ภาพที่จะเห็นเจนตาคือ พระเณรจับจองจักร เพื่อเย็บจีวรห้าขันธ์บ้าง เก้าขันธ์บ้าง เพื่อใช้เป็นจีวรครองในปีถัดไป เรือนแห่งนี้จะคึกคักอย่างยิ่งตลอดหนึ่งเดือนท่ามกลางอากาศอันหนาวเย็น เรือนดังกล่าวยังเป็นที่เก็บหนังสือธรรมะจำนวนหนึ่ง ที่พระเณรนิยมใช้เวลาว่างมาศึกษาพระธรรม.

v  พระไตรปิฏกที่ผู้มีศรัทธานำถวายแด่สงฆ์ v

๑๓. วนมาถึงข้างหน้าวัดอีกด้านแล้ว ตรงนี้นี่เองเป็นกุฏิของหลวงพ่อบรรจง กุฏิสองชั้นทำด้วยไม้ ด้านล่างเป็นที่ญาติโยม มากราบนมัสการหลวงพ่อและสนทนากิจต่างๆ หลวงพ่อท่านจำวัดที่นี่มานานแล้ว ระยะเวลาอันยาวนานบ่งบอกถึงความเมตตาที่หลวงพ่อได้เฝ้าพร่ำสอนข้อวัตร พระธรรม การปฏิบัติต่อพระเณร ต่อผู้ศรัทธาจำนวนมาก ความสัมพันธ์อันยาวนานระหว่างพุทธบริษัทได้ปลูกฝังอย่างมั่นคงผ่านศรัทธา ผ่านธรรมะที่มีหลวงพ่อเองเป็นแบบอย่างทั้งพระธรรมที่เห็นผลได้ไม่จำกัดกาล และทั้งความเพียร เช่นเดียวกับพระธรรม เราจักต้องมาสัมผัส มาฟังพระธรรม จากหลวงพ่อด้วยตนเอง จึงจะรู้ว่าทำไมจึงมีศรัทธาอย่างมั่นคงได้ขนาดนี้.

v  ขอให้พรหมจรรย์ของเราทั้งหลายนั้น จงเป็นไปเพื่อการทำที่สุดอห่งกองทุกข์ทั้งสิ้นนี้เทอญv

๑๔. ภาพทีไม่ค่อยคุ้นตานักจักปรากฏที่นี่ เมื่อพระเณรเดินมาแต่ไกล ชาวบ้านชายหญิง จะนั่งลงไหว้ อย่างนอบน้อม บางคนลงจากมอเตอร์ไซด์เพื่อจะนั่งไหว้ทีเดียว อะไรทำให้เขาศรัทธาได้อย่างนั้นเป็นเรื่องที่ผู้อื่นจักต้องเข้ามาสัมผัสด้วยตนเอง.

v  การบำเพ็ญทาน กิจเหล่านี้ เป็นมงคลอันสูงสุดv

๑๕. กลับมาที่ทางเดินเล็กๆ ระหว่างพระอุโบสถและศาลาอีกครั้ง ขึ้นไปทางพระอุโบสถที่อยู่ทางด้านซ้าย บันไดไม่กี่ขั้นนี้ เป็นที่ที่พระเณรเดินผ่านทุกเช้าก่อนและหลังบิณฑบาต เมื่อพระเถระมาถึง บรรดาพระผู้น้อยจะขอโอกาสใช้ผ้าเช็ดเท้า ที่เปื้อนไปด้วยเศษดินระหว่างบิณฑบาต ไม่ว่าจะอายุมากกว่าเพียงใด ไก่ที่ฟักหนีออกมาจากเพศคฤหัสถ์ก่อน ย่อมมีอายุมากกว่าผู้มาทีหลัง อัตตาตัวตนยศถาบรรดาศักดิ์เดิมจะถูกละเบื้องต้นที่นี่.

๑๖. ถ้าจะเข้าข้างในพระอุโบสถผ่านประตูด้านหน้าพระประธานต้องวนไปอีกด้าน เมื่อก้าวเข้าไปยังพระอุโบสถ พระประธานประดิษฐานอยู่เบื้องหน้า พระอุโบสถมีหลังคาสูงโปร่ง ไม่มีลวดลายใดๆ บนผนัง พื้นปูด้วยกระเบื้องธรรมดาไม่มีลวดลาย พระประธานเป็นพระพุทธรูปขนาดใหญ่ปางสมาธิ พุทธลักษณะคุ้นตา พระเนตรเหลียวมองลงมาด้วยความเมตตา ที่เบื้องบนด้านหลังมีช่องเล็กๆ เมื่อเวลาเหมาะสม แสงแดดจะสาดส่องมาอบอุ่น และอ่อนโยน ...เรากำลังอยู่ตรงหน้าพระพุทธเจ้า?

v  ทั้งพระศาสดาก็อยู่ ณ ที่เฉพาะหน้านี้แล้ว v

๑๘. ที่เบื้องหน้าพระประธานนี้เอง เป็นพื้นยกสูงขึ้นมา ขนาดเกือบเต็มพระอุโบสถ เป็นอาสน์สงฆ์ ผู้ที่เคารพสงฆ์จะสงวนพื้นที่นี้ไว้ไม่ขึ้นไปเดินหรือนั่ง บริเวณนี้กว้างไม่มากนัก ทุกวันอุโบสถ สงฆ์จะมาชุมนุมกันที่นี่เพื่อฟังพระปาฏิโมกข์  ในวันสำคัญ เช่น วันเข้าพรรษา พระสงฆ์จะมาปวารณาเพื่อจำพรรษา ณ ที่แห่งนี้ บางคราวมีสงฆ์มาชุมนุมกันร้อยกว่ารูป เนื่องจากวัดป่าค้อฯ มีสาขาอีกหลายสิบแห่ง การสวดพระปาฏิโมกข์แสดงถึงอัจฉริยะและความเพียรของพระผู้ทรงปาฏิโมกข์ได้เป็นอย่างดี เพราะต้องใช้เวลาเป็นชั่วโมงทีเดียวจึงจะสวดจบ ก่อนที่พระสงฆ์จะเปล่งสาธุการพร้อมกัน ด้วยพื้นที่ปิดล้อมอย่างนี้ เสียงสวดมนต์ที่เปล่งออกมา จะสะท้อนเป็นเสียงก้องกังวาน แต่ชัดเจน บทสรรเสริญพระรัตนตรัย และบทสาธยายพระธรรมต่างๆ จึงฟังแล้วมีพลังอย่างประหลาด.  

๑๙. ปีแล้วปีเล่าทีเดียว ที่พื้นทีเดียวกันนี้ เป็นที่ที่เหตุการณ์สำคัญอีกอย่างหนึ่งบังเกิดขึ้น ต่อหน้าองค์พระประธาน ในเขตสีมาอันนิมิตหมายว่าเป็นพระอุโบสถ และท่ามกลางชุมนุมสงฆ์ “ภิกษุปลงผมและหนวด ครองผ้ากาสายะ ออกจากเรือน บวชเปนอนคาริยะ” () ณ ตําบลแห่งนี้ พวกเขาต่างทิ้งเรือน ไว้เบื้องหลัง ละทิ้งความสวยงามของร่างกาย มีศรัทธามั่นหันมานุ่งห่มผ้าจีวรย้อมฝาด ปรารถนาเป็นพุทธทายาท ดำเนินรอยตามพระศาสดา.

             

๒๐. ครั้งหนึ่งพระพุทธองค์ทรงตรัสว่า “ราชกุมาร! ครั้นสมัยอื่นอีก เรานั้นยังหนุ่มเทียว เกสายังดำจัด บริบูรณ์ด้วยเยาว์อันเจริญในปฐมวัย, เมื่อมารดาบิดาไม่ปรารถนาด้วย กำลังพากันร้องไห้ น้ำตานองหน้าอยู่, เราได้ปลงผมและหนวด ครองผ้าย้อมฝาด ออกจากเรือน บวชเป็นผู้ไม่มีเรือนแล้ว....”(๕)  

๒๑. สถานที่แห่งนี้จึงมีความสำคัญและจักเป็นที่ที่ภิกษุพึงระลึกถึงตลอดชีวิต เช่นเดียวกับ กษัตราธิราชผู้ได้รับมูรธาภิเษกแล้ว ประสูติ ณ ที่ใด ที่นี้เป็นสถานที่ ๑ อันกษัตราธิราชพึงทรงระลึกตลอดพระชนม์ชีพ.()

๒๒. ที่แห่งนี้จึงเป็นที่ เกิด ของพระสงฆ์ ที่ต่อมาบางรูปอาจปวารณาอยู่ในเพศบรรพชิตตลอดชีวิต มีพระรัตนตรัยเป็นสรณะตลอดไป ที่ตรงนี้เช่นเดียวกัน อาจเป็นที่กำเนิดผู้มีดวงตาเห็นธรรมตามรอยพระศาสดา เพื่อยืนยันมรรคผลอันมีอยู่จริง เป็นที่เริ่มต้นการแสวงหา เป็นต้นทางการเดินทาง เพื่อหยุดการเดินทางในวัฏสงสารอันท่องผ่านมาแล้วอย่างยาวนาน

๒๓. ที่ด้านหลังนั่นเอง เป็นทางทะลุผ่าน สามารถเดินกลับออกไปจากพระอุโบสถได้ โดยเดินผ่านประตูไม้บานใหญ่ หลายคนแล้วที่เดินผ่านประตูนี้ออกไป คนแล้วคนเล่า ในจำนวนนั้นบางคนรู้แล้วว่ามีสิ่งใดอยู่ข้างในพระอุโบสถนี้ ในขณะที่อีกหลายคนเดินออกไปทางเดียวกันนี้อย่างไม่รู้อะไรเลย...

- - -v- - -

๒๔. เมื่อออกจากพระอุโบสถแล้ว ให้เลี้ยวขวาและใช้ทางเล็กๆ ทางเดิมเพื่อเดินทางกลับออกไป เดินออกไปและทิ้งวัดป่าค้อเจริญธรรมไว้เบื้องหลัง
มีถนน เมือง บ้านเรือนและหมู่ชนนั่นเองที่รออยู่ปลายทางเบื้องหน้า...
 

- - -v- - -
 


ที่มาและเรื่องที่เกี่ยวข้อง

(๑)  สถานที่ ๓ แห่ง จาก สรณียสูตร http://www.84000.org/tipitaka/attha/v.php?B=20&A=2795&Z=2819
(๒)  วัดหนองป่าพง http://www.watnongpahpong.org/
(๓)  ธุดงควัตร http://www.watnongpahpong.org/kowatsong.php 
(๔)  แผนที่จังหวัดอุบล และอำเภอน้ำยืน 
http://www.lib.ubu.ac.th/html/ub_info/map/namyun_map.html
http://www.dor7ubon.go.th/department/map_ubon.html
(๕) โพธิราชกุมารสูตร ราชวรรค ม.ม. ๑๓/๔๔๓/๔๘๙
(๖) ว่าด้วยเรื่องสมมติสีมาและนิมิตแห่งสีมา http://84000.org/tipitaka/pitaka1/v.php?B=04&A=4208&Z=4242
(๗) คำอธิบายภาพบางส่วนจากของบทสวดมนต์จาก คู่มือชาวพุทธ หนังสือทำวัตร-สวดมนต์แปล 
สำหรับพุทธบริษัทสี่ ของวัดหนองป่าพง